jueves, 1 de junio de 2017

O GRILO E A GRILA

O grilo e a grila

Unha noite de claro luar, na que todo era un doce grilar, un griliño na noite brileira, suspiraba na súa grileira:

 “¡Eu tamén…, eu tamén quería grilar!”, berraba un griliño novo.

“¡Pois grila, grila canto ti queiras, que griliñas hai sen grilar!, escoitouse unha voz moi preta.

 ” “Pero eu son  grilo novo, e non sei  como é grilar, e as novas  non saben, do grilo un grilar”, repondeu de novo o griliño.

 “¿Que pides logo griliño, comigo querer grilar?”, de novo a voz de antes.

 “¡Se ti me ensinaras, contigo a grilar, despois eu grilaría as grilas ó par!”, marmullou de  novo o griliño.

“¡Ai, vaite preto griliño, e coas grilas ponte a grilar, que a noite aledan co seu ledo cantar!”,berrou a grila vella.

. ¡Pró, ti non entendes, que eu non quero cantar, o que a min me preme é saber grilar!”, outra vez o griliño novo.

 “Pois mira griliño novo, que teu pai foi griladeiro,  e co teu vello aprendín, a grilar con el primeiro”., sincerouse a grila vella.

 “¿Logo, sabes ti quen foi, o grileiro de meu pai?”, preguntou o inocentiño.

 “¡Ai, filliño do grileiro, que teu pai foi griladeiro, á miña grileira viña, cada noite silandeiro!”, exclamou a vella grila.

Xa muller, xa, a ti meu pai te ensinou, a grilar na túa grileira, mais a min non hai unha grila, que me ensine a griladeira”., suspirou o imberbe grilo.

 “Pois ven acó meu griliño, e baixa á miña grileira, se teu pai a min me ensinou,  a ti grílote eu primeira”.


E na cume de lúa chea, a noite foi rematando. ¡Ai, pero como rematou! Co xerundio do verbo grilar: Grilando.  

martes, 28 de febrero de 2017

CARTA Á MOZA

CARTA Á MOZA

En vista de moito que cambearon os tempos, hoxe dáseme por recordar aquelas cartas que na nosa mocidade escribíamos ás mozas e elas a nós. Coido que aínda tendo moitas faltas de ortografía sempre tiñan un valor, digamos literario, que non ten o actual modo de comunicarse. Porque actualmente dende logo non ten ningún, aínda cando as novas xeracións teñen unha escola que nós, seus pais ou avós, nin polo maxín nos pasou.
Que é iso de: “t kiero”. Para isto vou escribir na lingua de Cervantes, o castelán no que fomos “escolarizados”. Elexin a miña época na mili  onde eras a envexa cando o cabo de portas berraba: “Pérez, carta da moza”. Así, vou intentar lembrar as frases recollidas no estilo máis habitual naquel entón. Todas elas foron verídicas, nada da miña inventiva.

En La Coruña a 20 de marzo de 1.962
                                                             Srta. Doña: Rufina Pérez López
Castrelo de Abajo-Ayuntamiento de  Pedrouzo
                                                                                                            
Querida novia:   Quiera Dios que al recibo de esta te encuentres bién de salud y en compañía de tú familia, la mía es un dolor por estar lejos de ti.
Recibí tú carta ayer por la tarde y ya ves lo mucho que te quiero, pues perdí de salír por escribirte lo antes posible, pero también te lo mereces por el beso que imprimiste al final de la carta con el jazmin de tús labios. Me pasé la noche besando sobre tú beso y ya casi no se conoze, en la próxima carta cárgale un poco más a la barra de labios. ¡Y no veas toda la compañía, el que más y el que menos se mueren de envidia!
Me cuentas que tuviste un fuerte catarro con fiebre y no me extraña despues de aquella noche que pasamos en el Casal de Abajo el martes de carnaval y sin ninguna manta con que taparnos, pues además del olor de la paja seca, el polvo hacía toser. Como se entere tú madre es capaz de quemar el casal, pues no me traga, y todo porque mi padre compró el prado del Ribón que ellos querían. ¡Ai, cuando hablemos de voda!
Tengo que darte una sorpresa cariño: Me ascendieron a cabo furriel 2º de cocina y ya no tengo que pelar más patatas. Ahora me van a dar 20 pts., al mes, el doble de hasta ahora, y, con cada peso que tú me mandas en las cartas voy juntando para  ir a verte en el Castromil. No te olvides de meter el billete entre los pliegues de la carta sin que se note, pues hasta me han robado el gorro cuándo estaba en las letrinas y he tenido que robar otro.
      Mi amor, si puedes, me mandas unos chorizos y queso, pues aquí nos salen las alubias por las orejas y el jefe de cocina acaba de comprar cinco toneladas más en el economato.
También si pudieras hacerte con un jamón en la bodega de tús abuelos sin que se enteren, se lo daría al sargento Martínez, pues todos le llevan patatas y ya está empachado de ellas, así casi fijo que me daba permiso para la fiesta de Pascua en la aldea de mi abuela María. Nos queda en camino de sú molino, guardan la llave en el cabanote debajo del feixe de hierba y el Pascán no me ladra porque ya conoce mi ulido. Podríamos pasar casi la noche y sin frío porque el abuelo tiene alli un colchón y dos cobertores además del candil.
Todo esto me lo mandas por tú primo, el Gumersindo de Casas de Arriba que va a ir de permiso una semana, pero sabes que soy muy celoso y lo digo por el, ya me entiendes, que es capaz de inventarte que salgo con una marmota para que seas sú novia. (Y que no se entere sú Eustaquia, pero va cada semana al Papagaio con la Andaluza, una que solo le cobra 25 ptas. por ser cliente fijo, es tan cierto que lo veo con mis propios ojos cuándo voy con el, pero yo tan inocente).
Ai mi lejano amor, te quiero más que la comida de hoy al mediodía, y eso que dieron alubias más dos huevos y un chorizo en salsa con patatas fritas. Hasta el alférez de guardia se chupó los dedos, que ya es decir. Pero eso sí, lavé la boca antes de besar tú foto que lo hago 20 veces al día y aún así la llevo gastada, casi me deberías enviar otra, la que sacaste en la romería del San Blás con aquella blusa y falda, ¡ai..,aquella noche en la carballeira..!, bueno, que no se entere tú madre, esconde bién las cartas.
Mi Rufinita, no sabes el regalo que te compré con mis ahorros¡ Pero esto  no te lo mando por el Gumersindo, es algo íntimo para la mujer que más quiero y con la que sueño despierto en las noches de guardia. Ai mi amor, se me acaba la tinta del bolígrafo y tengo que terminar, cuidate y no vayas al baile ni al cine hasta que sea conmigo. Te quiero más que al sol de mediodía.

Tuyo que lo soy: Eustaquio Quintela  Opazo.

sábado, 19 de noviembre de 2016

DE CORMELLE A PORTOZÁS


Falábase nas Mareas  Vivas, que había un pequeno pique entre Portozás e Cormelle. ¡Que pouco sabían eles da nosa historia, nunca houbo dos pobos tan ben levados!. Estamos todo o día véndonos e nunca reñimos. Namais abrir o día, nos saudamos dende o Carral ata Santa Rosa. Mandámoslle Nordeste do bo, e para non ser menos, nos corresponden co seu Suroeste, ben feito, por certo.

Nunca houbo dous veciños que tanto se corresponderan. Como din no rural, ata nos tratamos de festa, que xa é dicir. Na Festa do Percebe, os convidamos e logo na Festa do Quince, nos corresponden. Solo temos unha teima coa Virxe do Carme: Nesa festa, os de Portozás poñen todo do seu lado a máis non poder. Pero iso si, na Procesión pola Ría, os visitamos e outro tanto fan eles con Cormelle.

Mais falan as meigas e trasnos -pois habelas hainas aínda que sen pano á curra e uñas largas- que temos casamento á vista. A noiva é de Portozás e o noivo de Cormelle. Levan anos, moitos, dende o 1920 tirándose os tellos. E foron chegando á vellés quedando solteiróns. Dormen de día e pasan a noite en véla. Como son tan velliños, non teñen estes móbiles de agora. E teñen que facerse ver con sinais na noite escura.

E sofren, sofren por non bicarse e darse un arrumaco nas noites de frío. Pero tres millas os separan e cando hai néboa nin unha chiscada de ollo. Prá colmo de males tampouco atopan padriño e madriña, pois, os seus vedraños hai tempo que se foron. E máis colmo,  están sen familia por ser unixénitos. Nas noites de branco luar, falaron por sinais, claro, de facer un xuntoiro á moderna. Pero xa non ousan dada a súa idade, ela, a noiva ten moito recate por aquilo do que dirán as malas linguas. E el, meu galanciño, ten complexo polo moito que ronca.

Pero o noivo, Roncudo da Pedra do Cabo, está farto de tanta soidade. E a noiva, Farola da Insua do Cabo, tamén vai chea de chiscarse o ollo e non ter quén lle enxugue as bágoas de tanto chanto. Malia isto, está a traba do seu segundo apelido: Cabo. Ou sexa, que deben ser algo curmáns e non saben se atoparan crego que os case polo parentesco. Grazas a Deus, que, por ser solteiros, están exentos da antiga oblata, menos mal.

E así están os pobriños sen comerse unha rosca, porque de percebes están que rebentan. Pero tamén lles teñen envexa aos percebes cando ven como “amañan a cousa” sen falla de ir ás percebas. E prá máis, baixo as súas narices. E eles poñéndose vermellos da carraxe espreitando dende o alto. Sobre todo ela, Farola, que ferve en tal ver. El, Roncudo, o pobriño xa non ferve. Pero pensa: “Quen fora percebe, disque son “irmanfroditas”. Esta palabra  escoitoulla a un “bioscólogho” que veu dende Boimorto a ver se era certo. E debía ser verdade porque cando chegou de volta ó coche iba albo en tal ver. Albo, mentras a loura moza que o acompañaba o miraba de esguello e con displicencia, entanto zugaba un percebazo da Pedra e rosmaba vermella: “Este percebe é un home, e un gato é un bicho, xa quixera eu que o meu home fora un percebe”.

Así as cousas, non me digades o cacho casamento de Farola e Roncudo. Todo Cormelle e Portozás de convidados e ben fardados, pieitados e con paxarela. Sería a voda da historia porque do século xa hai moitas, e, la mar me deixe se moito  duran. Que non saberán Farola e Roncudo vendo parellas tódalas noites e abaneando o  Ford Fiesta sen haber picha de temporal. O de “picha” é un dicir. Pero xa non hai respecto aos vellos.

Mais o casoiro vai ir adiante, xa hai padriños. Por parte do noivo, irá D. Afrodisio de la Arregadiña y Bustelo, o noso Alcalde de Cormelle, pero sin bastón. Está  viúvo, pero recalentón e de bo ver. Piéitase con ghomina e  arrecende a Varón Dandi que mola. E de madriña, a Alcaldesa de Portozás, Dona Urraca de Castrelo y Soesto. Tamén viúva, pero mui verde, véighana os demos. Disque foron vistos bailando Bachata e Reguetón con algo de Traketeo en Sta. Comba e deixaron á chavalada sen fala en tal ver. El é de esquerdas e ela das dereitas, pero vanse decantar polo “centro”, xa andan probando.

En canto ao menú: De primeiro, percebes ata tocarlle co dedo, faltaría mais, pero sen cachelos, as patacas atrancan moito. De segundo, un bo polbo da nosa Ría, tamén ata recunquear a ver se aos noivos lles fai ilusión. Logo, virá un churrasco con bos criollos, por aquilo de motivar á noiva. E de postre, pois, plátano de Canarias con nata e Pipermin, é moi sensual, polo de endulzar ben á parella. Xa por volta de tarde, e cando os noivos se vexan como a Lúa en Cuarto Menguante, unha boa chocolatada, por aquilo de aclarar quen somos  papeiros ou chiculateiros.

E por fin chegará o intre degoirado polos noivos. O da primeira noite. Roncudo, o pobriño, que xa está na pitopausia, todo coitado. E ela, Farola, tamén coa menos-pausia. Pero xa se sabe, elas sempre son máis valentes e a noiva tomará a iniciativa: “ A ver, ho, meu Roncudiño, que facemos?”. “Mira muller, ti que non sabes e eu que tampouco aprendín, o mellor é que durmamos”.


Era visto, con 96 anos, pasóuselle o arrós aos dous. De calquera maneira: Vivan os noivos, Farola da Insua do Cabo e Roncudo da Pedra do Cabo por fin durmirán xuntiños e quentes. O resto…, auga pasada non move muíño.

martes, 15 de noviembre de 2016

TEMPO DE SOIDADE


No concerto da Banda Municipal da Coruña no Pazo da Ópera e baixo a batuta do meu benquerido director e amigo J.Luís Represas, soaba hai 15 días unha regalía para este tempo de outono: Les feuilles mortes (La hojas muertas) de Yves Montand. Un título de tristura, agáx un tema para relaxarte e amorriñarte coa novamente caída da folla e o outono.

Mais o tema que hoxe me leva, non é outro que falar da soidade, sobre todo da soidade neste tempo de inverno. Cando sintes o valor de escoitar e compartir unha fala. ¿Unha fala? Que grande é ter con quen falar e sentir o agarimo dunha man chea de tenrura. Ou compartir un vaso de leite mirándose ás meniñas.

Hai uns anos e pensando nunha persoa amiga, compuxen un tema: Soidade. E para sentir ese tema me puxen na pel desa persoa amiga. E estarrecín eu mesmo. O de menos é facer de comer ou a cama; planchar ou pasar a vasoira; fregar ou enxugar a roupa, e así un longo etc. Ata non me atrevo a poñer a letra desa canción aquí. Unha bela letra e canción, pero mui sensible para quen sinta iso: Soidade.

Escribía eu neste blog hai aló un par de anos, sobre unha parelliña nova subida nun plataneiro do noso xardín entre a mestura das follas nunha noite de estío. E sorrín pola beleza desa escena. Malia cando eses púberes teñan a miña idade e lembren ese día dándose arrumacos de bicos e digan coma eu: Que logo pasou o tempo.

Onte tamén estiven na cidade, de novo ao concerto. E de novo polos xardíns, aqueles que no verán de cando a miña mili na cidade, tocaban no Kiosco Alfonso dous grupos musicais tódolos días de verán. E todo era bulicio, batifondo e ledicia. E os meniños rebuldando baixo as palmeiras e ás escondidas do mirto das xardiñeiras. Aquilo era festa, primaveira, paxariños rebuldando entre as árbores. Alí non había soidade.

Pero agora xa non hai ledicia en Méndez Núñez, case todo parece soidade. As follas caen mortas e mesmo parecen molladas de bágoas con tristura. Faltan aqueles miles de soldados, eu entreles, que piropeaban ás belas rapazas da época baixo a ollada de papá Obelisco avisándonos da hora.

Agora pasexo coa miña dona e lémbrolle como eran cada serán  os Xardíns naquel tempo. Vexo as raíces das centenarias árbores descubertas, cal veas dun vello enrrugadas, e maxino se xa estarían alí cando eu pasexaba coa celme rebousando no corazón con 17 ou 18 anos. Sen querer, véxome cal espello, na vidreira xeada dun taxi, e tamén voi indo enrrugado. Como as raíces descubertas das vellas acacias e castañeiros.

Mais os tempos cambearon e solo hai unha diferencia: Agora as parellas bícanse. Daquela non, non se bicaban as parellas diante de ninguén. E velaí onde non sei con que época quedarme, pero case prefiro a miña, a de antes. Agora nin son bicos nin saben bicarse, mesmo parecen –fóra a ialma- a golondrina nai, dándolle de comer ás súas golondriniñas recén saídas do cascarón.


E co Xardín cheo de soidade, volvo a lembrarme do triste outono, de quen non ten con quen falar, da tristura do inverno e das longas e escuras noites de insomnio e desvelo. Xa non hai música no Kiosco Alfonso. Nin meniños rebuldando. Tampouco estaribeles vendendo garrapiñadas, lambocios e chupilandias. Por non haber, non hai nada, solo soidade e follas que van caendo. Pero follas mortas en col dos vellos bancos tamén húmidos. Chegou o outono: Les feuilles mortes.

lunes, 19 de septiembre de 2016

CEN ANOS DA FONTE DO CAMPO



A José Torrado Esmorís (Tío Pepe de Torrado)

(Publicado na Voz de Galicia o 17 de setembro de 2016)

Querido e inesquencible bisavó: En nome de tódolos teus netos e bisnetos Torrados, quero con estas letras lembrarche que non nos esquecemos de ti e da bisavoa Clarisa. Cando menos para min, fostes os senlleiros bisavós que coñecín.
Este ano, querido bisavó, cúmplense cen –un século- dende que ergueches coas túas humildes mans de canteiro/labrador a nosa Fonte do Campo. E velaquí está, á intemperie, ó sol e ó vento. Un pouco esnaquizada polos quinachos dos camións, pero iso si, imperturbable.

¡Canta lenda na túa Fonte, bisavó, cantos amoríos e primeiros bicos á sombra do seu fuste!. Cantas borracheiras naqueles días dos Quintos e cantos milleiros de cervexas pousadas  en col do  seu brocal. Ao seu abeiro, esperaban as nais ás fillas cando o Paseo do Campo. E entre murmurios e coas mans baixo o mandil, de reollo refrescaban a vista ou ben lazaban o pano á curra pasando a man polo queixo coma quen non quere a cousa.

 A Fonte do Campo era o marco para as parellas: nin un paso deica o Río da Roda. E volta á Casa dos Cans. Era, bisavó, era. Agora non hai marcas nin marcos. Tampouco nais ó axexo mentres esperaban a quenda para encher no cano de Riba ou no de Baixo. E sellas, caldeiros e bañeiras facendo tempo no chan, cal  semellanza de dúas serpes. Logo, as bañeiras cheas na cabeza das mulleres con molideira de apoio. E cunha verza sobor da auga para amainar o vaivén das súas ondas.

Canta secura apagou a túa Fonte, noso bisavó. Aquel pingar dos pichos medíase por ferradas cando máis falla facía lavarse pola ruda vida. Agora que só suamos na praia, por toneladas. E hai uns inventos que vós non coñecéches nin falla que fixo: a ducha e un tal "chacusi", unha bañeira de trinta billas botando auga polo de relaxarse sen dar pandolada. O mundo ao revés, bisavó, daquela tampouco tiñades estrés nin "pchiscólogo".

Como dicía, a túa obra marcou naquel tempo que para os rapaces había un Corme subindo ata a Paxariña que se chamaba Givaje. Logo, da Fonte para abaixo, xa era a Ribeira. E veña pedradas nos días de cámbeo de tempo se uns pisaban a raia do outro bando. Xa daquela as cabeciñas non paraban, como se dí agora.

No seu alicerce, se farían os primeiros palcos das festas,  engalañados con espadañas do Río de Riba, fiúncho da Paxariña e hedras do Carral. Fuches testigo, Fonte,  de chantos, tristuras e milleiros de enterros. Pero tamén de cantareas, aturuxos, piropos e paso de Procesións da Virxe do Carme, San Roque e os Remedios. E na  volta das misas de festa, dos bailes solto ou amarrado e todos ben fardados. ¡Ai, meu, pero tamén de lavar e enxugar no pilón, as bágoas das primeiras coitadas e desventuras!

Cando había vodas- mellor dito casamentos- había que coller praza na Fonte, era o lugar de privilexio polo de ver o traxe das noivas, como ían acicaladas, e contar os seus convidados. Ou ás furtadelas ás 6 da mañá cando eran de viúvos ou solteiróns e se soltaban gatos cunhas vellas tixolas amalloadas ao seu rabo.

Pero agora, bisavó, xa non hai Paseo do Campo. Nin ringleira de sellas no chan cando a secura da traída da Arregadiña. Nin Día dos Quintos ou veleiros de arribada. Nin festa algunha ao pé da túa Fonte. Malia isto, a xente aloumiña e quere a túa Fonte, a Fonte do Campo. Durante este século foi o símbolo de Corme como punto de referencia.


Cada noite, escura ou de branco luar, me sento na xanela e penso naquel Corme que te viu erguer. Do primeiro retrato ao teu redor. Dos milleiros de segredos ao teu pé. E maxino dende a miña fiestra, quén te verá deiquí a outros cen anos, nosa Fonte do Campo.

sábado, 27 de agosto de 2016

DENDE A TRIBUNA

DENDE A TRIBUNA

¡Ai, cantas cousas se ven dende a tribuna! Dende hai uns anos que se me dou por subir a ela para a Misa do domingo. Sempre o fago un cuarto de hora antes, pois, é algo que me relaxa. Pero velaí a cuestión que, o relaxamento váiseme ós cinco ou dez minutos de comezar o acto. Isto é cando chegan os que nunca veñen á hora, e, tanto ten que a Misa sexa ás once, ás doce ou á unha. Sen vellos na casa, sen can, gato nin galiña, pois non, non hai maneira meus, sempre tarde e sempre casemente os mesmos! E póñome de mala raxeira. Sempre fun tan puntual en todo, que iso é algo que non atisbo a crer aínda que o vexa cos meus ollos.

A verdade que se eu son o cura “canto a cartilla”. Porque, estaredes de acordo comigo que, si é para coller o avión para Benidorm -polo Inserso, faltaría máis- non falla o primeiro. E unha hora antes, ás seis da mañá!

Mais volvendo ó conto: “Eu ó domingo vou sempre á Misa”. Mentira. Se xuntamos os minutos que faltan cada domingo, ó final de mes faltaron a unha enteira.
Pero a culpa é do cura con tanta permisividade; nin que tivera competencia, vamos! Que a xente entra cando “está lavando a louza” -como se soe dicir- pois nada, benvidos sexan. Que soa o móbil –porque agora estamos tan “mobilizados” que ata na Misa o hai que ter aceso- pois tampouco, nin pío. Que vén unha mamá moderna cun recén no “cochecito leré” e dá a tabarra toda Misa, pois nada, tampouco se lle dí:“ Señora pode irse que xa cumpriu”.

Cando chega o intre de “dárvola paz”, unha comedia: Ó banco enteiro, logo ós de diante e cando xa está a Misa rematando aínda están algún/has cos do  banco de atrás. Que Papa inventaría isto de dar a man? Porque total con  quen nos levamos mal –empezando por min- nin man nin un só dedo!

Antes da Bendición, o cura a dicir os actos da semana e  as notas de avisos: “O xoves ás cinco en Cores, serán os funerais por José Rupérez, máis coñecido por: Pepe da Casa Grande”. “Tamén o vindeiro sábado en Méns, ás doce, cabodano de Manuel Ventura, xenro de Lelo da Costa”.

Ai aquí a que se arma! ¿Por quén dixo?, ¿Quén vén sendo?, comezan os remusmús ó mesmo tempo ca o cura. ¡E non se entera ninguén! Normal. Por qué lle preguntamos ó do lado, se o está dicindo o cura?
“Podeis ir en Paz”, di para rematar. O crego está equivocado, quen queda en paz é Nuestro Señoriño del Cielo despois de semellante feira á saída. Porque meus, ós venres no mercado non hai tanto batifondo.

 ¡Ai, canta falla facía D.Manuel Romero! Aquel crego si que non tiña pelos na lingua. ¡Pero non, estes dagora non teñen xenio! Onde van aqueles sermóns no púlpito e a capela. ¡Que maneira de abouxar! D.Manuel braceando e berrando que mesmo che facían estarrecer. Naquel entón non quedaba ninguén moqueando na Misa. A verdade, tampouco había tele e a xente durmía abondo. E agora ata nin con altavoces te enteras. Eu xa lle lo dixen: ou berra máis ou non me entero. E non quedo durmindo porque aínda veño da cama.

Despois viñan as “monestacións” e iso si que era a novidade: Tres ou catro cada domingo. Porque a mocidade casaba como Deus manda. Ata me lembro dun día que houbo cinco casamentos na mesma mañá! Naquel tempo eran casamentos no sobrado da casa, coma o meu, faltaría máis, pero velaí que foron os que máis duraron. O das vodas  con sete pratos  e postre de tarta de noivos veu máis tarde.¡Menos mal que queda o vídeo de recordo!

Lémbrome dos meus avós cando chegaban á casa: “Logho, que dixo o cura na Misa?”, era a pregunta cotiá. “Ai, hoxe houbo prá todos, e non sabes unha cousa?, tamén casa media parroquia”, dicía o avó. Pero agora preguntas: “Que dixo o cura, muller?”, “Nada ho, o mesmo de sempre”.

Así que xa vedes a onde eu fun  parar dende a tribuna: Cavilando na nenez mentras o cura predica. A verdade, así tampouco un se entera de nada. E ben pensado, o meu tampouco é ir á Misa.


jueves, 4 de agosto de 2016

UNHA DE BANCOS


Pois nada, meus, outro día que sigo sen saber de que escribir, a política anda peor que unha tartaruga vella con reuma aciática.Tamén que non se poñen de acordo de xeito ningún. A digracia deles é verse tan ghuapos no espello. Eu penso que debían copiar de Tío Fraga, que calmaba os ánimos coa súa partidiña de dominó. E xa había consenso. Eu maxino, logo eixisto, que se lle botaran unha de polbo á feira, outra de churrasco con criollos e tinto de barril, habería senso de contado. Pero non son cousas nosas.

O fútbol, ou mellor os futbolistas,  están en temporada de rebaixas, regateos co Montoro a ver se lle pasa a multa sin I.V.E. e líos de faldas, ou sexa, cambeando as que teñen por outras máis noviñas. Así están logo no campo que non hai quen meta un gol, era visto, despois de tanto meter(¿).

E de mulleres mellor non meneallo, porque neste tempo de canícula están bronceadiñas como as do Caribe ese que non sei onde está. E logo che cargan o sambenito de que eres un vello verde cando che quedan catro pelos brancos. Así que visto o visto, pasamos palabra e non falamos de política, nin fútbol nin mulleres.

A cousa de lembrarme dos bancos foi hai unha hora, cando estaba remexendo na busca dun parasol para a miña adorada caravaniña e nada, que non aparece. Hai uns anos, chegabas ó banco de turno-quenda, e namais entrar o porpiaño aló che rogaban con canto había: Mapas de Galicia, quitasoles, tarxetas de crédito aínda sin ter un céntimo, ou te convidava o dire a un café no bar da esquina e todo era unha cheúra. Agora xa non dan nin carameliños de propaganda.

Tempo despois xa comezaron a vender vaixelas de porcelana, baterías de cociña, eleutrodomésticos e a saber o que terían debaixo do mostrador. E aló vías saír a media mañá a calqueira veciña cunha caixa que mesmo parecía saír do Corte Inglés. Eu penso que ata vendían Viagra xenérica, vaite ti a saber.

Ai, meus, pero as cousas foron cambeando,  agora case non che dan nin os bos días, non porque non sexan educados, que o son, o que pasa é que onde facían falla catro empregados hai dous e os pobriños non dan feito. E non che se ocurra pedir cartos dos teus no mostrador, se o fais non cobras ata o día trinta, castigado por dar a lata.

E veña ao caixeiro da porta aberta. ¡O que un ten que chegar a ver na vida! Antes as portas dos bancos estaban fechadas ata cun candado de reforzo. Agora velaí nos deixan as portas abertas e sen fecho. E veña mozos e vellos sacando 10€ dúas veces no día para fardar de entendidos. Nos cae a baba cando metémola tarxeta e nos dá a benvida co teu nome.

Mais a cousa non remata eiquí, a cousa vén sendo que pronto che van cobrar por terlle alí os cartos e servirse deles. ¡Ai non! Onde van aqueles tempos que os xuros eran ao 10%, ou o Mario Gominas Banesto che regalaba un checata de 70.000 chulas por presentar unha cartilla de cliente. E aqueles seus fieles empregados todos entraxeados, encorbatados  e bién pieitados.

Agora nada, chegas a un banco e, o pantalón vaqueiro roto polos xeonllos, a camisa desplanchada e sen afeitar en oito días. E que non tivesen mala noite coa parella, senón xa a tés clara. Logo, aquela cinta pregada no  chan para que non deas un paso adiante: Espere su turno. E alí estás de pé, escoñado dos cadrís ata que o de diante remate de asinar na pizarriña coma da nosa escola, pero co pizarrillo amarrado cun cordelo, non sexa que lle marches con el. ¡Canto hai que aprender dos ricos!

Pero tamén todo sexa dito, teñen que ter moita pacencia, pois, hai vellos que van cobrar ás 8 da mañá o 31 de cada mes, e ás 10 xa os volven traer de volta. Ou sexa, foron á casa ensinarllelos á súa parienta, contalos e apalpalos e logo veña a poñelos na cartilla de prazo fixo. Vamos, como se os pagaran tan ben. E así está a cola que ferve o fin de mes.

E xa que falei de bancos, vou rematar cunha de verdade. Foi hai uns 15 anos, mes arriba, semana abaixo. Había eleuccións municipais e chegou o noso anterior alcalde a Froxán. Xuntou aos veciños e aló lles fala de que pidan cousas. E sae meu tío Manuel, o vedraño do lugar: “Mire señor alcalde, o que máis falla nos fai é un banco”.  O alcalde quedou vermello con tal petición e lle contestou: “Pero señor Manuel, como pide un banco para Froxán se aínda en Corme están marchando”. Ata que meu tío o sacou do apuro: “Vostede non me entendío, o que queremos é un banco, pero de madeira, ou sexa, un tallo para sentarnos e tomar algunha raioliña de sol os catro que quedamos neste lugar”.

E o alcalde respirou fondo, pois xa era Fondo o alcalde.